تبلیغات
شهر الكترونیك مشهد - راه‌كارهای بهداشت الكترونیك در شهر الكترونیك - بخش 1

شهر الكترونیك مشهد

چكیده

پژوهش حاضر بر روی جنبه های غیررسمی، اجتماعی، فرهنگی، كنترل و هماهنگی مدیریت در سیستم های بهداشتی و درمانی الكترونیك در شهر الكترونیكتاكید دارد. این پژوهش بخصوص در جستجوی تجزیه و تحلیل و تعیین ابعاد ویژه فرهنگ سازمانی است كه بر روی هماهنگی و كنترل مدیریت در سیستم های بهداشتی و درمانی الكترونیك در شهر الكترونیك تاثیر دارد.

بیان مسئله

امروزه شهرهای الكترونیك و سازمانهای جدید ارائه كننده خدمات بهداشتی و درمانی با فناوریهای بهداشتی و درمانی نوین مواجه شده اند كه قبلاً هرگز این گونه نبوده است. مدارك و شواهد موجود نشان دهنده مشكل اساسی در به كارگیری پیشرفتهای فناوری نوین در شهرهای الكترونیك است .(BANGERT, DOKTOR 2000) پزشكی از راه دور (TELEMEDICINE) مثال خوبی برای این مشكل است. پزشكی از راه دور، یك كنفرانس دو طرفه ویدئویی مابین ارائه دهندگان مراقبت بهداشتی و درمانی اولیه و بیمار از یك سو و یك پزشك متخصص از سوی دیگر است یكی از زیرسیستم های فناوری اطلاعات بالینی است كه شامل پست الكترونیك چندرسانه ای و وسایل مبتنی بر ارتباط از طریق اینترنت است كه جزئیات دقیق اطلاعات بالینی بیمار را با سرعت و دقت بین ارائه كنندگان مراقبت بهداشتی و حتی خود بیمار از راه دور انتقـال می دهد. نتیجه این امر، دسترسی سریع بیمار به مراقبت بهداشتی و درمانی بهتر، كاهـش هزینــه های كلی آن و در نهایت دستیابی آسان به بهترین مهارت تخصصـی و افـزایش همـــه جانبه كیفیت دراین مقوله است(DAVIS, ET.AL 2000). علی رغم منافع زیادی كه سیستم های بهداشتی و درمانی الكترونیك مانند پزشكی از راه دور دارد اما به اجرا درآوردن موفق همراه با بهره برداری بالا از آن به ندرت انجام می شود.

(PUSHKIN, ET.AL 1997) دلایل زیادی در این مورد دخالت دارد(BASHSHUR, GRINGSBY 1995. SANDERS, BASHSHUR, SHANNON, 1997) . در اكثر اوقات وجود موانع قانونی در محدودیتهای سیاسی باعث می شود تا از سیستم پزشكی از راه دور نتوان به خوبــــی بهره برداری كرد. حتی در بعضی مواقع برای این فناوری فعالیتهای تبلیغاتی زیادی نیز صورت نمی گیرد. اگرچه موارد ذكرشده واقعی به نظر می رسند و مربوط به این موضوع هستند اما نمی توانند بیانگر علت اصلی بروز این مشكل باشند.

فرضیه اصلی ما این است كه دلیل نخست ایجاد مانع در راه بهره برداری از سیستم بهداشتی و درمانی الكترونیك مانند پزشكی از راه دور، در اصل خود سازمانها هستند؛ البته این امیدواری وجود دارد كه بیشتر سازمانهای جدید ارائه كننده خدمات بهداشتی و درمانی طوری طراحی و سازماندهی شده اند كه بتوانند اثربخشی و كارایی خود را از گذشته تا حال ارتقا دهند؛ گذشته ای كه در آن موضوع كیفیت در سازمانها در بنــــــد قوانین خشك و دست وپاگیر و كنترل مقتدرانه كـــه بهترین طرز تفكر مدیران محسوب می شد، گرفتار شده بودند. هدف ما این است كه اعلام كنیم در سراسر جهان مناسب ترین استراتژی برای سازمانهای ارائه كننده خدمات بهداشتی و درمانی، در حل جدی مشكلات مربوط به سیستم بهداشتی و درمانی الكترونیك، استراتژی است كه به نوبه خود این استراتژی نیز نیازمند طراحی سازمانهای ارگانیك است تا مكانیكی. این نكته نیز برای بحث وجود دارد كه برای بیشتر سازمانهای ارائه كننده خدمات بهداشتی و درمانی، فرهنگ و ساختار سازمانی ارگانیك با فرهنگ، دانش یا یادگیری اعضای سازمان انطباق بیشتری دارد.

علاوه بر ایـــن، می توان اثبات كرد كه هماهنگی بین اعضای سازمان با استراتژی و طراحی سازمان وسیله ای برای دستیابی و بهره برداری بیشتر از سیستم بهداشتی و درمانی الكترونیك به شمار می رود.

بااین حال، این امر در همه جا ممكن نیست. تجزیه و تحلیــل فرهنگ سازمانی نشان می دهد انجام مناسب كار در یك فرهنگ سازمانی خاص دلیل براجرای موفـق آن در دیگر سازمانهـا نیست(HOFSTED, 1991) ، بـــه ویژه سعی ما براین است تا اثبات كنیم ماهیت مناسب طراحی سازمانهای ارائه كننده خدمات بهداشتی و درمانی به ارزشهــای جامعه ای كه در آن قرار دارد، وابسته است و طبعاً یك راه حل نمی تواند راهگشای مشكل به كارگیری سیستم بهداشتی و درمانی الكترونیك مناسب در همه سازمانها و در كلیه شرایط باشد.

نظریه

ادبیات طراحی سازمان: طراحی مناسب یك سازمان به فاكتورهای بسیاری بستگی دارد. اما بیشترین برجستگی در این میان اهداف استراتژیك سازمان(DOZ, PRAHALAD 1986) و محیطی است كه در آن سازمان به كار و فعالیت مشغول است(LAWRENCE, LORCH, 1967; GALBRAITH 1973; PORTER, 1990).

ادبیات تحقیق در مورد طراحی سازمان، (PUGH,ET.AL 1963; CHILD, 1997;WEICK, 1977; PORTER, 1990) دو عنصر طراحی ســاختاری و طراحی فرهنگی را مدنظر قرار می دهد (PFEFFER, 1982; MINTZBERG, 1983) .

بیشترین برجستگی ابعاد ساختاری را پیچیدگی، رسمیت و تمركزگرایی سازمانها تشكیل می دهند، (PUGH,ET.AL, 1963: MACKENZI, 1978; DAFT, 1982; ROBBINS, 1993; LIN, HUI, 1999)

بیشترین برجستگی ابعاد فرهنگی نیز مربوط به ارزشها و روش یادگیری و قدرت پایداری آن است(DIBELLA, NEVIS, 1998; HOFSTED, 2000) .

سازمانهای با درجه پیچیدگی بالا، به عنوان سیستم های

زائــــــــــــــــــد تعریف می شوند(WOMACK,ET.AL, 1990) . سازمانهای رسمی به عنوان سازمانهایی كه در آنها تقسیم كار بسیار زیاد وجود داشته (WEBER, 1964; REHDER, 1992) و دارای مقررات خشك و بی روح(DRUCKER, 1987) و فاقد مهارتهای شغلی هستند، معرفی شده اند(DRUCKER, 1987) . در سازمانهایی كه دارای تمركز زیاد هستند نیز نوع ارتباطات در آنجا بر پایه زنجیره فرماندهی و سلسله مراتب عمودی و از بالا به پاییـن است كه در نتیجه باعث می شود تا كاركنـان در ارتباط دهی و تصمیم گیری سازمانی دلسرد شوند(ZETKA, 1992) .

سازمانهای رسمی با درجه پیچیدگی و تمركز بالا، از نظر طراحی اغلب به عنوان سازمانهای مكانیكی نام می گیرند اما سازمانهای دارای ویژگیهای ساختاری قابل مشاهده بیشتر دارای طراحی ارگانیك هستند. یك تشابه قوی در خصوص جنبه فرهنگی طراحی سازمانها وجود دارد. سازمانهایی كه در فرهنگ آنها یادگیری به عنوان یك ارزش به حساب می آید و در آنجا به تشویق و ترغیب كاركنان در خصوص ارتقای سطح یادگیری خود در سطح سازمان می پردازند، اغلب به صورت ارگانیك مشخص می شوند. این سازمانها معمولاً با اشتباهات صورت گرفته از سوی كاركنان، به صورت باز و شفاف برخورد می كنند. مشاركت و پرسشگری كاركنان در این سازمانها تشویق شده و حمایت بسیار زیادی از یادگیری علوم جدید صورت می گیرد و تغییر و تحول و تحمل ابهامات در فرآیندهای سازمانی امر پذیرفته شده ای است (DIBELLA, NEVIS, 1998) . سازمانهایی كه در فرهنگ آنها تحمل ابهامات در فرآیندهای سازمانی وجود ندارد و خطاهای كاركنان مورد سرزنش و عتاب قرار می گیرد و در نتیجه آنها در مقابل تغییر و تحول مقاومت می كنند، در طبقه بندی سازمانهای مكانیكی قرار دارند.

بنابراین، سازمانهای ارگانیك و مكانیكی دونوع مغایر یكدیگرند. به عبارتی ارگانیك با مكانیكی بودن به صورت مطلق وجود ندارد بلكه امری نسبی است؛ یعنی ممكن است سازمانها از نظر ساختاری و ابعاد فرهنگی بیشتر ارگانیك یا بیشتر مكانیكی باشند.

ادبیات اشاعه فناوری: ادبیات تحقیق در مورد اشاعه فناوری در سازمانها، نشان دهنده درجه همبستگی پایین بین تمركزگرایی، پیچیدگی و رسمی بودن از یك سو، انتخاب و اشاعه فناوری و به اجرا درآوردن آن از سوی دیگر است (ROGERS, 1995) . ،MEYE,GOES (1998) فرآیند اشاعه فناوری را در 25 بیمارستان مورد مطالعه قرار دادند زیرا این سازمانها تصمیم به پذیرش نوآوریهای پزشكی مانند پردازشگرهای توموگرافی رایانه ای، تصویربرداری فراصوت، جراحی با لیزر و آندوسكوپی با فیبر نوری گرفته بودند. آنها دریافتند فقط 10 درصد اختلاف بین بیمارستانها مربوط به متغیرهای ساختاری در سازمان است اما 40 درصد اختلاف بین بیمارستانها در پذیرش متغیرهای فرهنگ سازمانی مانند نگرشها، ادراكات و به ویژه وضعیت و شرایط لازم برای خلق نوآوریها توسط رهبری این سازمانهاست.

سازمانهایی كه در آنها فرهنگ تشویق و ترغیب كاركنان در جهت خلاقیت و نوآوری وجود دارد، در مقایسه با دیگر سازمانها، نوآوریهای فنی را بیشتر می پذیرند.ROGERS, VAN DE VEN در سال 1998 مشخص كردند كه پذیرش فناوری اغلب با شكست مـــواجه می شود زیرا نوآوری ممكن است به درستی با درك مشكل در سازمان تناسب نداشته باشد یا درك نتایج مورد انتظار از نوآوری توسط كاركنان بیشتر از آنكه مثبت باشد، منفی به نظر برسد.

تحقیق در مورد نوآوریهای فنی در ارتباط با رایانه در سازمانها نشان می دهد كه این نوع نوآوریها باعث بروز دیدگاه عدم قطعیت یا یقین» به عنوان منبع مقاومت در مقابل پذیرش فناوری تلقی شده است. البته عدم قطعیت از دیدگاه محققان همان اجتناب از عدم قطعیت قلمداد می شود(HOFSTED, 2000) .

مقاومت در برابر ادبیات تغییر

از آنجا كه ادبیات اشاعه فناوری، تلاشهای انجام شده در جهت درك و آگاهی از طراحی سازمان را در برخورد با مشكلات غنـــــــا می بخشد، ادبیات مقاومت در برابر تغییر و مدیریت تغییر و تحول نیز به درك و آگاهی بهتر از مشكلات منجر می شود. این ادبیات یك تاریخ طولانی دارد (LEWIN 1951) و توسط بسیاری از شركتهای مشاوره ای با موفقیت بیان گردیده است.

از میان نخستین نظریات این مكتب، مفهوم تغییر نگرش به عنوان پدیده سوم پدیدار گردید. تغییر نگرش نیازمند خارج شدن از انجماد، تغییر و تحول و دوباره منجمدشدن است. علت تغییر نگرش این است كه بیشترین مقاومت در برابر تغییر و تحول در سازمانهایی دیده می شود كه در آنجا تصمیم های منطقی بر پایه نگرش مشاركت كنندگان در تصمیم گیری گرفته می شود. كوتر» (1996) در كتاب خود تحت عنوان رهبری به سوی تغییر می گوید: تغییر و تحول به رهبری دوراندیش نیاز دارد كه قادر است دیگران را در بینش و نگرش خود در راه استفاده از فناوری نوین شریك سازد. همچنین این رهبر باید افراد را برای استفاده از آن ترغیب كند و آشكارا برای افرادی كه اولین بار اقدام به پذیرش و استفاده از فناوریهــــا می كنند، پاداش در نظر بگیرد. مهمتر اینكه طبق نظر كوتر ، فناوری نوین باید بخشی از فرهنگ سازمان گردد و به وسیله این فرهنگ، سازمان بتواند به راه خود ادامه دهد.

مقاومت و پایداری در برابر ادبیات تغییر و درك و آگاهی از مفهوم فرهنگ گفت گـــو می تواند در مجموعه سازمان باعث ایجاد فرهنگ یادگیری گردد. سازمانها با آموزش فرهنگها، به پذیرش وقایع جدید و متنـوع علاقه مند می شوند. در مجموع، فرهنگ یادگیری نقش خارج كردن از انجماد و دوباره منجمد كردن اجزاء مقـاومت در برابر ادبیات تغییر را بازی می كند.

ادبیات مدل پذیرش فناوری: مدل پذیرش فناوری(TAM) توسط دیویس (1989) به منظور درك و آگاهی از رابطه بین نگرشها، مفهومها و رفتار بالقوه مصرف كنندگان فناوری اطلاعات به وجود آمد. از زمان به وجود آمدن آن تا كنون بیش از 400 مقاله از این فرد در مجلات معتبر به چاپ رسیده است. بنابراین،TAM یك تحقیق خوب با مفهوم فرضیه ای است. بیشتر تحقیقات نشان می دهد كه اگر مصرف كننده به فناوری اطلاعات به صورت بالقوه نیز معتقد باشد، این فناوری می تواند به این فرد در انجام وظایف خود كمك كند و با دامنه و وسعت كمتر به آسانی مورد استفاده قرار گیرد لذا مصرف كننده اطلاعات باید بتواند به خوبی از این فناوری بهره مند شود. با این حال اسپیتلر و لوكاس (1999) نشان دادند در عملیات میدانی انواع متغیرهای سازمانی مانند هنجارهای فرهنگی و ماهیت شغلی در پیش بینی استفاده آسان و مفید از فناوری از اهمیت زیادی برخوردار است.

از این گذشته هل و دیگران (1999) عقیده دارد كه TAM استفاده از تكنیك پزشكی از راه دور توسط پزشكان را پیش بینی نمی كند. او همچنین معتقد است كه متغیرهای فرهنگی و حرفه ای سازمان می توانند به جای كمك به درك مفاهیم ذهنی استفاده آسان از پزشكی از راه دور از طریق TAM به تشریح و توصیف آن بیشتر كمك كنند.

ادبیات چندفرهنگی در سازمان: به منظور تاثیرپذیری تجزیه و تحلیل فرهنگهای مختلف برروی طراحی های سازمان در به اجرا درآوردن موفق سیستم بهداشتی و درمانی الكترونیك، تاكید ما بیشتر برروی تحقیقات هافستد(1980,91,2000) بنا شده است؛ او(1991) این طور استدلال كرده است كه سازمان هنگامی خوب كار می كند كه طراحی آن با ارزشهای واقعی و فرهنگ حاكم بر جامعه هماهنگ باشد.

هافستد در این خصوص اظهار می دارد باوجود فرهنگهای مختلف در جامعه آمریكا عملكرد مدیریت در این كشور چندان مناسب و موفق نیست.

وی(1980,2000) همچنین 5 دسته از ارزشها را به شرح زیر طبقه بندی كرده است:

1 - فاصله قدرت؛

2 - اجتناب از عدم قطعیت؛

3 - فردگرایی و جمع گرایی؛

4 - مردگرایی و زن گرایی؛

5 - توجیـه وآمـاده سازی كوتاه مدت و بلنــد مدت.

هركدام از این مجموعه ها از پیچیدگی خاصی برخوردار است و در نتیجه برای تجزیه و تحلیل كامل لازم است تا به كتاب او (2000) مراجعه كنیم. بااین حال، دومین مجموعه از این ارزشها یعنی اجتناب از عدم قطعیت به نظر می رسد كه دقیقا در ارتباط با تجزیه و تحلیل طراحی سازمان در اجرای موفق سیستم بهداشتی و درمانی الكترونیك باشد كه ناچاراً برروی این مجموعه تاكید بیشتری وجود دارد.

منظور از اجتناب از عدم قطعیت تمایل كاركنـــان به داشتن رفتـارهای متفاوت و جمع گرایی به منظور عدم علاقه و دوری از ابهامات است كه در نتیجه باعث می شود تا این افراد به غیرقابل پیش بینی بودن، تمایلی نشان ندهند. آنها علاقه مند به ثبات و پایداری هستند و ساختارهای ثابت و تعابیر واضح را ترجیح می دهند.

این كاركنان به آزمونهای دارای نتایج نامشخص علاقه ای ندارند و دوستدار تنوع و علاقه مند به پذیرش اشتباهات نیستند.

هدف ما اثبات این فرضیه است كه جوامعی كه از عدم قطعیت اجتناب می كنند برای طراحی سازمان شرایط و فضایی به وجـــود می آورند كه بیشتر شباهت به سازمانهای مكانیكی داشته باشند، حتی اگر اهداف راهبردی یا استراتژیك آن سازمان بر وجود ساختار ارگانیك تاكید كند.

كشـورهایی كه هافستـد(2000) از آنهـا بــــه عنوان كشورهای دارای فرهنگ اجتناب از عدم قطعیت نام می برد ژاپن، فرانسه و كره جنوبی هستند. كشورهای دیگر مانند ایتالیا و تایوان باشدت متوسط از نظر داشتن این فرهنگ معرفی شده اند و سرانجام سنگاپور، آمریكا و انگلیس از این نظر امتیاز پایین را كسب می كنند. با مرور مطالب بالا در خصوص ادبیـــــات تحقیق، فرضیه های زیر پیشنهاد می شود:

1 - اگر فناوری سیستم بهداشتی و درمانی الكترونیك به طور موفق در سازمانهای ارائــــه كننده خدمات بهداشتی و درمانی و در جوامعی كه دارای فرهنگ اجتناب از عدم قطعیت با درجه پایین هستند به مورد اجرا درآید، بیشتر طراحیهای سازمانی در سازمانها به صورت ارگانیك خواهد بود. بنابراین:

فرضیه اول: اجرای موفق فناوری بهداشتی و درمانی الكترونیك در فرهنگ سازمانی اجتناب از عدم قطعیت با درجه پایین به ارگانیك بودن سازمان ارتباط دارد.

2 - اگر فناوری بهداشتی درمانی الكترونیك در سازمانهای ارائه كننده خدمات بهداشتی و درمانی و در جوامعی كه دارای فرهنگ اجتناب از عدم قطعیت با درجه بالا هستند به طور موفق به مورد اجرا درآید، بیشتر طراحیهای سازمانی در این سازمانها به صورت مكانیكی خواهد بود. بنابراین:

فرضیه دوم: اجرای موفق فناوری بهداشتی درمانی الكترونیك بستگی به درجه مكانیكی بودن در سازمانهایی دارد كه در آنجا فرهنگ اجتناب از عدم قطعیت با درجه بالا دیــــده می شود.

روش : در این مطالعه از روش تجمعی اطلاعات كمی و كیفی استفاده می شود:

متغیرهای مستقل: (I ) طراحی سازمانی: از پرسشنامه و مصاحبه های غیررسمی برای ارزیابی نظرات و دیدگاههای شركت كنندگان در خصوص درجه طراحی مكانیكی یا طراحی ارگانیك سازمانها استفاده شد تا براین اساس راه اندازی و اجرای پزشكی از راه دور را تقویت كنند؛

(II )اجتناب از عدم قطعیت نزد كلیه افراد سازمان: اطلاعات موجود در بایگانی به منظور ارزیابی درجه اجتناب از عدم قطعیت مورد استفاده قرار گرفت. نتایج هافستد به وسیله تجزیه و تحلیل اطلاعات پرسشنامه های تكمیل شده از شركتهای بزرگ در بیش از 50 دولت در سراسر جهان به دست آمد(HOFSTED, 2000) .

متغیرهای وابسته: (I )هزینه بازاء هر مشاوره: اطلاعات جمع آوری شده برای تخمین كلی هزینه های سالیانه و تعداد كلی مشاوره های پزشكی از راه دور استفاده شد.

(II )درك و آگاهی افراد متخصص از موفقیت در بـه كارگیری پزشكــی از راه دور: از مصاحبه های غیررسمی با مدیران و محققان این امر كه به منظور تعیین میزان درك و آگاهی متخصصان از چگونگی عدم موفقیت در اجرای آن در سازمانها انجام شد، بهره برداری لازم به عمل آمد.

گزارش پیشرفت این مطالعه در طول 5 سال انجام شد. اطلاعات به صورت نسخ دست نویس از آمریكا و كره جنوبی در خصوص متغیرهای مستقل (I )و(II ) و متغیر وابسته(II ) جمــــــع آوری شدند. در حال حاضـر تلاش برای جمع آوری اطلاعات در خصوص متغیرهای وابسته (II )در همه كشورهای مورد مطالعه در حال انجام است. همچنین باقیمانده اطلاعات در خصوص متغیرهای وابسته در كشورهای فرانسه، انگلیس و ژاپن در حال انجام است.

مترجمان : دكتر حسین درگاهی ، مریم گودرزی

موضوعات

به گالری تصاویر دیدنی شهر الكترونیك مشهد خوش آمدید

شهر الكترونیك مشهد

آرشیو سایت

نظرسنجی

    به نظر شما، لزوم توسعه پورتال mashhad.ir بعنوان درگاه ارتباط مردم با شهرداری مشهد چه اندازه است؟





  • آخرین اخبار

  • ابر برچسبها

آمار وب سایت

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • بازدید ماه آینده :
  • تعداد کل اخبار :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :